Tôi không phải là con dân của đất Hà Tĩnh nhưng lại trót yêu Hà Tĩnh qua từng câu hò ví dặm.Những năm 90 cứ mỗi khi nghe “Một khúc tâm tình của người Hà Tĩnh”, “Hà Tĩnh mình thương”, “Người đi xây hồ Kẻ Gỗ”, “Người con gái sông La”, "Ơi con sông Ngàn Phố"… thì lòng không khỏi xao xuyến, bồi hồi. Ngày đó, trong suy nghĩ tôi cứ hình dung là Hà Tĩnh đẹp lắm, lãng mạn và yên bình như cố đô Huế vậy. Rồi qua mỗi lần đọc sách rồi tâm sự cùng đồng đội mới hiểu Hà Tĩnh ngày trước không yên bình chút nào. Nơi đây đã từng được mệnh danh là “vùng đất chết”, là nơi mà trong cuộc chiến chống Mỹ, địch đã điên cuồng trút hàng vạn tấn bom trên mảnh đất nhỏ bé này nhằm biến Hà Tĩnh trở lại "Thời kỳ đồ đá".
Năm tháng lớn lên, những câu hò ví dặm vẫn theo tôi đến tận bây giờ. Những lúc tâm hồn xáo động tôi lại tìm về những câu hò, điệu ví để tĩnh tâm hơn.
Yêu hò ví dặm rồi yêu luôn cả vùng đất sản sinh ra điệu hò này, rồi yêu luôn cả người nhạc sĩ chuyên viết nhạc về Hà Tĩnh theo âm hưởng điệu ví này, là cố nhạc sĩ Trần Hoàn, rồi yêu luôn cả người trình bày, nhất là NSND Thu Hiền và ca sĩ Anh Thơ.Khi nghe NSND Thu Hiền hát với chất giọng điệu đà như xoáy vào tâm can,nghiêng ngả theo nhọc nhằn,rát bỏng của con người,từng cơn gió lào mảnh đất oanh liệt này. Vương Trọng viết về 10 cô gái Đồng Lộc năm nào: LỜI THỈNH CẦU Ở NGHĨA TRANG ĐỒNG LỘC
Mười bát nhang cắm thế đủ rồi
Còn hương nữa hãy dành cho người khác
Ngã xuống nơi này đâu chỉ có chúng tôi Bao xương máu mới làm nên Đồng Lộc
Lòng tưởng nhớ xin chia đều khắp
Như nắng trong thung, như cỏ trên đồi!
Hoa cỏ may khâu nặng ống quần, kìa!
Ơi các em cổ quàng khăn đỏ
Bên bia mộ, xếp hàng nghiêm trang thế
Thương các chị lắm phải không?
Thì hãy quay về
Tìm cây non trồng lên đồi Trọ Voi và bao
vùng đất khác
Các chị còn khao khát bóng cây che!
Hai tám năm trôi qua, chúng tôi
không thêm một tuổi nào
Ba lần chuyển chỗ nằm, lại trở về Đồng Lộc
Thương nhớ chúng tôi, các bạn ơi, đừng khóc
Về bón chăm cho lúa được mùa hơn
Bữa ăn cuối cùng mười chị em không có gạo
Nắm mì luộc chia nhau rồi vác cuốc ra đường!
Cần gì ư? Lời ai hỏi trong chiều Chúng tôi chưa có chồng và chưa ngỏ lời yêu
Ngày bom vùi tóc tai bết đất
Nằm trong mộ rồi mái đầu chưa gội được
Thỉnh cầu đất cằn cỗi nghĩa trang
Cho mọc lên vài cây bồ kết
Hương chia đều trong hư ảo khói nhang...
Thiên nhiên không mấy ưu đãi với miền đất này, đây là miền đất "Nắng không ưa, mưa không chịu", khi thì nắng cháy da người, khi thì bão lũ trắng trời". Tôi vẫn nhớ cái nắng như thiêu, như đốt cộng với những cơn gió Lào hanh khô thốc vào người rát cả thịt da, tưởng chừng không thể chịu nỗi. Vậy mà người dân nơi đây vẫn sống, vẫn bám đất, bám làng và xây dựng Hà Tĩnh ngày càng xanh tươi hơn, tươm tất, đàng hoàng hơn. Có lẽ, vì sống trong một hòan cảnh thiên nhiên khắc nghiệt, vì có một quá khứ oanh liệt, hào hùng mà người dân Hà Tĩnh kiên cường hơn, cần cù, chịu thương, chịu khó hơn, sống sâu đậm nghĩa tình hơn. Quá khứ đã qua, vết thương chiến tranh cũng lành theo năm tháng. Hà Tĩnh của ngày hôm nay đã hết mưa bom bão đạn, nơi hố bom oan nghiệt ngày nào bây giờ đã thành tượng đài Chiến Thắng. Hà Tĩnh đang thay da đổi thịt hằng ngày.Hà Tĩnh ngày nay đã xanh hơn.
Ngã ba Đồng lộc
Tượng đài chiến thắng
Góc phố Phan Đình Phùng
"Thành Phố Hà Tĩnh đang bỡ ngỡ hướng nhìn ra biển lớn" Lòng tôi chợt thắt lại và tự hỏi tại sao? Con người Hà Tĩnh sao kiệt xuất là thế! Lịch sử oanh liệt thế! mà sao giờ vẫn còn nghèo, còn ngơ ngác trước sự đổi thay của XH.Tôi tin với tài năng và trí tuệ lớp trẻ ngày nay Hà Tĩnh sẽ to đẹp đàng hoàng hơn cùng các TP trên cả nước.
"...Trăm năm muối mặn, gừng cay hỡi người, dù ngàn trùng cách xa, ta vẫn nhớ thương nhau, Hà Tĩnh mình ơi..."
"Cho ta thương nhau mồ hôi chát mặn, cho ta thương nhau vầng trăng không lẻ bạn, đứt ruột nhớ nhau..." "...Dân tôi ngàn năm khó nhọc mà sống chắt chiu câu nghĩa tình, biết khi mô trong, khi mô đục? Răng là nhục, là vinh... hỡi ai???..."
"...Ngàn Phố của hôm nay, gừng vẫn cay, muối vẫn mặn mà nghĩa tình càng sâu nặng..."