Mối quan hệ Láng giềng - cần thiết lắm, hệ trọng lắm. Bởi đó là mỗi quan hệ gần gũi, gắn bó cuộc đời chúng ta với cộng đồng, có ý nghĩa quyết sự yên bình trong cuộc sống hằng ngày.
Có lần một cháu thanh niên hỏi tôi: “ Tại sao đã có câu anh em như thể tay chân , lại có câu: bán anh em xa mua láng giềng gần?”. Tôi biết rằng, ngay cả khi cố ý hiểu “anh em xa” trong trường hợp này, có ý ám chỉ quan hệ họ hàng… xa, chứ không phải anh em ruột thịt… sinh sống ở nơi xa, thì cũng vẫn không thỏa đáng - bởi vì chúng ta còn thường nói: “một giọt máu đào hơn ao nước lã” và “khác máu tanh lòng”! Vậy thì “bán” và “mua” trong trường hợp này, nên hiểu là thế nào? Tôi ngờ rằng câu nói đó rất… sặc mùi “thị trường”. Tức, câu “bán anh em xa” và đặc biệt là câu “mua láng giềng gần”, chỉ có mỗi một nghĩa đen mà thôi! Bán cái quan trọng này để mua cái khác quan trọng hơn - sự bình yên!
Kiểm lại cuộc sống hàng ngày, cái ý “mua” láng giềng gần trong thời hiện tại, khá là phổ biến. Người ta có thể mâu thuẫn với kẻ xa lạ, chứ rất ngại va chạm với hàng xóm láng giềng. Cùng một sự việc, nếu xẩy ra ở giữa đường, giữa chợ, chúng ta sẵn sàng tranh luận phải, trái; nhưng nếu với hàng xóm, nhất là hàng xóm cận kề, sát vách; chắc là chả ai dám… làm rõ trắng đen.
Phải chăng chính vì vậy, mà từ rất xa xưa, cha ông ta đã sớm xây dựng những Hương ước, nhằm thống nhất hóa, tiêu chuẩn hóa các mối quan hệ, các sự ràng buộc xã hội trong phạm vi một làng xóm. Quyền tự do của mỗi cá nhân, mỗi gia đình, mỗi họ tộc, dù đặc thù thế nào, cũng nhất thiết phải tôn trọng nguyên tắc chung đã được xây dựng, đã được cụ thể hóa trong mỗi hương ước. Việc xử lý, nhờ thế mà đơn giản, tránh được những va chạm, mâu thuẫn không đáng có; củng cố thêm mối quan hệ hàng xóm, láng giềng. Hương ước là sản phẩm của làng xã và việc dùng hương ước để quản lý xã hội tồn tại song song với pháp luật, từng giữ vai trò là công cụ để điều chỉnh các mối quan hệ trong cộng đồng và để quản lý làng xã. Nó là phương tiện để chuyển tải pháp luật và tư tưởng Nho giáo vào làng xã, hỗ trợ và bổ sung cho pháp luật.
Và nếu liên hệ rộng ra, “hàng xóm” còn là đồng nghiệp, cùng cơ quan, thì ta càng thấy cái “lẽ đời” cứ phải né tránh “láng giềng” như vậy, thật sự là hiện tượng phổ biến. Không vậy, không sống… bình yên được! Nếu anh (hay chị) lại “đang phấn đấu”, đang có “hướng phát triển”…thì cái sự “quan hệ”với “hàng xóm”, lại càng phải chu đáo cẩn thận hết mực. Nếu không, khi có việc “bỏ phiếu tín nhiệm, thăm dò”, thì chỉ có… toi!.. Người phương Tây thế nào không biết, chứ Dân ta thì tôi đoan chắc, nhiều người rất thích cái trò… “dậy cho nhau một bài học” về cái “nhẽ ăn ở” như vậy lắm lắm!
“Ghen ăn ghét ở” là căn bệnh kinh niên khá phổ biến trong cộng đồng. Câu nói “chú tiến, anh mừng” chỉ là đầu lưỡi, chứ thực trong bụng không mấy ai nghĩ vậy. Làm sao mà “khách quan” cho được? Mà đã không khách quan, thì làm sao “công bằng”?
Thiết nghĩ, trong mỗi cơ quan, doanh nghiệp cũng cần có những Quy chế - Quy ước quản lý phù hợp - một thứ “ước” nơi công sở! Để tình “láng giềng” thật sự đầm ấm, theo đúng nghĩa “tối lửa tắt đèn có nhau”.
Một người đàn ông chưa vợ luôn là đối tượng tiềm năng với những người khác phái và anh ta có thể chọn một phụ nữ ở bất cứ độ tuổi nào để làm vợ. Còn một phụ nữ chưa chồng không bao giờ được thoải mái như đàn ông vì họ chịu những áp lực của xã hội…
Gái lớn phải có chồng...
Sự trớ trêu là xã hội chấp nhận một người đàn ông không có vợ, nhưng lại không tán thành một cô gái ở vậy. "Anh ta vẫn chưa có vợ, tự do, không ràng buộc với cô nào, thật là một anh chàng độc thân tuyệt vời”. Còn một cô gái ở hoàn cảnh tương tự sẽ bị nhận xét là: "Tội nghiệp chưa, cô ấy 30 tuổi rồi mà chẳng có anh chàng nào cả, chưa từng kết hôn, cô đơn lắm, có khi cô ta thành bà cô mất thôi".
Rõ ràng một người đàn ông có thể sống một mình suốt cả đời, nhưng một phụ nữ sẽ tốt hơn nhiều nếu có đôi lứa, không thì cô ấy sẽ bị những người khác, đặc biệt là phụ nữ, coi là một người bất bình thường. Chính vì vậy chẳng có gì khó hiểu khi có những cô gái trở nên tuyệt vọng và lấy bất cứ một người đàn ông nào đến với mình, chỉ là để có chồng.
Một người đàn ông có thể đi xem phim một mình, ngồi thưởng thức bộ phim mà không bị ai nhìn chăm chăm. Nhưng nếu một cô gái đi một mình bước vào một rạp chiếu phim một tối thứ sáu hoặc thứ bảy, rất có thể cô ấy sẽ nhận được cái thắc mắc khó hiểu của người khác hoặc là những lời thương hại sau lưng “Tội nghiệp chưa kìa, đi xem phim một mình vào tối thứ bảy. Chẳng lẽ cô ấy không rủ được ai đi cùng sao?".
Hàng thế kỷ nay, các cô gái trẻ tâm niệm một điều: "Hãy sớm kiếm cho mình một tấm chồng, không thì cuộc đời sẽ cô đơn và tuyệt vọng". Đàn ông có lựa chọn của mình và được tự do khám phá để tìm kiếm mạo hiểm, sự nổi tiếng và tiền bạc. Còn một phụ nữ không có chồng thường rơi vào tình trạng tuyệt vọng và rất có thể cuối cùng sẽ cưới đại một anh chàng dưới tầm so với mình, hoặc lấy một người đàn ông vừa mới bước vào cuộc đời mình, hay một gã mà 15 năm trước cô ấy sẽ không thèm ném cho một cái liếc mắt.
Phụ nữ cần tình yêu
Một người đàn ông chưa kết hôn có thể tới thăm các cô gái, làm các việc và rời đi. Phụ nữ chưa chồng không thể làm thế. Cô ấy không thể tới thăm một người đàn ông sau một cú điện thoại rồi về nhà, bởi vì cô ấy cần nhiều hơn thế. Cô ấy luôn luôn cần tình yêu. Và chính điều đó có thể khiến các anh chàng bỏ đi, vì vậy cô ấy trở thành nạn nhân của chính những khát vọng của mình, rơi vào cạm bẫy của chính mình và cuối cùng lại cô đơn.
Bị đau khổ trong tình yêu, cô ấy thề sẽ tránh xa đàn ông và cam chịu số phận. Cô ấy sẽ bầu bạn với chú cún cưng. Trong khi đó, một người đàn ông không có phụ nữ vẫn có thể vui chơi tháng ngày và được mọi người chấp nhận.
Một người đàn ông độc thân có thể không cần tình yêu, nhưng việc được đầy đủ về mặt tình dục cũng khiến anh ta hạnh phúc. Một sự thật hơi lạnh lùng là đàn ông có đủ sex có thể không cần chút tình yêu nào, bởi vì anh ta không thể chịu đựng được những “hệ lụy” đi kèm tình yêu.
Nhưng một phụ nữ không có người yêu thì không được yêu thương, và một phụ nữ không tình yêu là một sự bất thường của tự nhiên. Có lẽ vì vậy có những phụ nữ chấp nhận “quan hệ” với đàn ông vì họ khao khát tình yêu chứ không phải cần sex. Phụ nữ luôn cần tình yêu thương và nhu cầu được gắn bó với ai đó.
Do vậy, nhiều khi không phải là phụ nữ vội vàng kết hôn, mà vì họ sợ mình sẽ không có chồng, sợ bị cô đơn và tuyệt vọng, sợ bị người khác bàn tán. Đó là một cái khó của phụ nữ so với đàn ông.