Một mùa thu nữa đã ra đi...nhẹ nhàng thoắt đến thoắt đi.Nó lướt qua cuộc đời mọi người nhẹ như một cơn gió thoảng.Mặc cho những trăn trở ,phiền muộn ,day dứt những hoài vọng ,tiếc nuối của ai đó còn ở lại.

     Rồi một mùa đông lại đến,một mùa đông xám ngắt lạnh lẽo .không gian xám xịt ,u uẩn như cô đọng những nỗi buồn,và hồn ai đó bỗng chợt thấy bâng khuâng chút gì đó trong cuộc đời .

     Đêm nay thiếu hẳn vầng trăng ,bầu trời mang đầy nét huyền bí của vũ trụ mà chúng ta không thể chạm đến.Tôi có thói quen,thích ngồi một mình trong bóng tối.Tôi không biết tại sao ?nhưng hình như chỉ có trong cõi tĩnh lặng tôi mới chính là tôi.Trong cõi tĩnh lặng,tôi lại miên man suy nghĩ về cuộc đời,về kiếp nhân sinh của con người. Chỉ trong khoảng lặng đó tâm hồn nhẹ nhàng thanh thoát hơn.Trong cuộc sống quay cuồng ,hối hả mọi cảm xúc như ngưng đọng.Con người bị xoáy vào giòng cuốn của công việc,không có thời gian để có thể chia sẻ một nỗi buồn ,một nụ cười ,gặp nhau thật vội vàng.Thời gian không tồn tại ,cảm xúc không tồn tại .

     Giờ đây đêm thật yên tĩnh.Tất cả mọi hoạt động đã ngừng lại khi đêm về.Không gian thật yên tĩnh,có tiếng thạch sùng chắt lưỡi nghe buồn não nuột.Tất cả hồi ức lai trở về ,tôi nhớ về tuổi thơ thật hạnh phúc trong tình thương của Cha,Mẹ , của anh chị em,nhớ mãi những âu yếm ,yêu thương ,che chở cho con.Tôi muốn ngàn lần cám ơn Cha Mẹ đã cho con cuộc sống này,dù cuộc sống có đau khổ hay hạnh phúc.Tôi cũng xin cám ơn cuộc đời dù có đắng cay ,chua chát thất bại vì có trải qua tất thăng trầm trong cuộc đời tôi đã trải nghiệm và hiểu được hết ý nghĩa của cuộc sống.Để sống cho tốt hơn khi có đầy đủ phước duyên được làm người,có đầy đủ cảm xúc biết yêu thương biết giận hờn...

     Vẫn biết trong cuộc đời khổ đau nhiều hơn hạnh phúc,nước mắt nhiều hơn tiếng cười nhưng cuộc đời vẫn tuyệt vời vì trong men đắng có lẫn vị ngọt của hạnh phúc.Nếu ai đã từng uống trà đều biết trong vị đắng của trà còn có chút vị ngọt trên bờ môi.Cuộc đời không cho ai tất cả và cũng không lấy đi tất cả...
Tôi đã bỏ tất cả những trăn trở ,phiền muộn tiếc nuối lại sau lưng.Tất cả đã là quá khứ.

     Nếu ngày trước chỉ vì thất bại trong công việc cuộc sống không được như ý ,tôi đau khổ buồn bực và oán trách cuộc đời ,chán ghét cả bản thân mình thì bây giờ tôi như vừa tỉnh lại sau một cơn mê dài.Có một cơ duyên đến với tôi ,khi tôi bắt đầu xem sách tụng kinh những lời dạy của đức Phật .Tôi đã ngộ ra được lẽ tự nhiên của cuộc sống.Giáo lý của Phật thật sự là niềm tin ,là điểm tựa cho tôi đứng lên.Tôi đã thấu hiểu tính ảo hóa và vô thường của cuộc đời..không còn chấp ngã ,chấp thủ,không mê hoặc, lầm lạc đi tìm sự " Thật " trong cái ảo.

     Tôi đã tìm đươc sự bình yên nơi hiện tại.Chính thiền sư Thích nhất Hạnh đã nói " Hãy về an trú trong hiện tại " tìm đến chư Phật tánh của chính mình.đức Phật của chúng ta đã từng dạy :

"Quá khứ không truy tìm ,tương lai không ước hẹn,chỉ sống với hiên tại ".

          Khối ngọc bích từ Myanmar lớn nhất thế giới ( nặng 35 tấn ) đã về đến Việt Nam. Chủ nhân của viên ngọc này cho biết sẽ dùng nó để tạc pho tượng Đức Phật Thích Ca Mầu Ni lớn nhất thế giới tại Việt Nam.

      Khi mùa xuân sang, bạn có cảm nhận được thời khắc tạo vật đâm chồi nảy lộc, bắt đầu một mùa mới ngập tràn sức sống. Những bông hoa hé nở bên những nụ cười tươi xinh rạng ngời. Đẹp lắm và vui lắm cái khoảnh khắc nghe tiếng gió reo trong đôi mắt biết cười, nhìn thấy bóng những chiếc lá chao liệng giữa không trung…

      Bạn có thấy không? Ngoài kia, từng chùm hoa sữa đang nở trắng muốt, tinh khôi như được đơm kết từ những tinh hoa của đất trời. Chỉ ngắm nhìn một chút xinh đẹp dịu dàng của hoa, một chút sáng trong của nắng hửng sau cơn mưa xuân ẩm ướt, cũng đủ thấy lòng lâng lâng một niềm vui cho một ngày mới.

      Niềm vui này cũng giản dị lắm, bạn biết không! Một con đường quen thuộc vẫn đi, bỗng hôm nay có thêm một điều gì đó mới mẻ. Vẫn là một hình bóng đợi chờ, vẫn là những bước đường cũ, nhưng biết trên đó là thương yêu, là nâng niu của những thảm lá trút xuống vàng ruộm cả một khoảng không gian thơ mộng. Là bất chợt lắng nghe một thanh âm trong trẻo như tiếng sáo diều ngân vút giữa bầu trời xanh.

      Cuộc sống với những niềm vui hay nỗi buồn là do chính con người chọn lựa và làm nên? Vậy có lẽ gì bạn không chọn cho mình những niềm vui để thêm yêu đời?

      Dẫu có những nỗi buồn đi ngang cuộc sống, bạn cũng đừng lấy đó làm tuyệt vọng, bởi tất cả những điều đó đến rồi sẽ ra đi. Sao không cất tiếng hát xua tan đi ưu phiền trong vòng tay bè bạn.

      Dẫu có vấp ngã trên đường đời, hãy can đảm đứng lên và đi tiếp hành trình mình đã lựa chọn. Mỗi lần thất bại sẽ giúp bạn thêm mạnh mẽ hơn. Giống một điều giản dị đã trở thành chân lý trong tác phẩm nổi tiếng của O.Henry: “Chiếc lá cuối cùng chưa hẳn là sẽ rụng, nó sẽ kiên cường ngự trị trong lòng mỗi người nếu như tin rằng trên cuộc đời này niềm vui và sự sống vẫn còn tồn tại.”

      Và như thế, hãy sống mỗi ngày thật vui, sống hết mình cho lòng nhẹ tênh: “Và như thế tôi sống vui từng ngày. Và như thế tôi đến trong cuộc đời. Đã yêu cuộc đời này bằng trái tim của tôi ”.

      Niềm vui trong cuộc sống còn là cả những phút giây bạn trầm ngâm trong một quán cafe, chờ từng giọt cafe rơi tí tách, nghe tiếng nhạc nhè nhẹ và suy ngẫm về cuộc đời mình, về những gì đã qua…

      Xung quanh chúng ta có biết bao nhiêu những điều kì diệu. Một bữa cơm ấm cúng với gia đình; một công việc vất vả nhưng mang trong nó đầy hoài bão, đam mê; một mơ ước cháy bỏng luôn thường trực trong lòng, một người bạn thân thiết có cái nắm tay rất chặt để cùng nhau đi ngang qua mùa đông thật nhẹ nhàng! Ấy chính là hạnh phúc!

Và như thế...

- Mỗi ngày tôi chọn một niềm vui cho riêng mình !

     Vài năm gần đây, khi mà các thống kê y học cho thấy tỷ lệ người máu nhiễm mỡ, gan nhiễm mỡ, hàm lượng Cholesterol trong máu; tỷ lệ người bị bệnh tiểu đường… tăng cao, thì ở Thủ đô, không chỉ riêng Nàng Tấm, mà đã xuất hiện hàng loạt quán cơm chay mới như quán Thiên Nhiên bên đường Thái Hà, quán Trường Sinh ở Khu tập thể Trương Định, quán Thành Tâm bên đường Phó Đức Chính, quán An Lạc ở 15 Hàng Cót… để đáp ứng nhu cầu ăn chay thực dưỡng của khách. Từ những nguyên liệu thực vật bình dị và đơn giản, người làm thức ăn chay với trí tưởng tượng phong phú và tài nghệ đôi tay đã sáng tạo nên hàng trăm món ăn ngon, hấp dẫn với các tên gọi như giò, nem, ninh, mọc, cá, trứng, thịt bò… y như thật, món nào cũng ngào ngạt hương thơm, đậm đà gia vị, hài hòa màu sắc để ai đó dù chỉ một lần được thưởng thức cũng khó có thể quên, có người được ăn đôi ba lần mà trở thành “ nghiện ”.

     Nghe nói, sư cụ Đàm Anh, trụ trì tại chùa Phụng Thánh ở cuối ngõ Cổng Trắng đường Khâm Thiên, chỉ với rau, măng, dưa, đỗ mà có thể chế biến ra tới 400 món ăn ngon thì quả là tài nghệ. Các món chay chẳng những giàu chất dinh dưỡng, lợi cho sức khỏe, có thể chữa được một số bệnh, mà nó còn hàm chứa những giá trị nhân văn có gốc gác từ triết lý “tứ diệu đế”- bốn chân lý diệu kỳ - của nhà Phật, là: Khổ, Tập, Diệt, Đạo; giúp người ta sống nhân bản và hướng thiện.

     Theo quan niệm của tứ diệu đế, cuộc sống của chúng sinh chủ yếu là khổ (chân lý về khổ); nguyên nhân của khổ là do chúng sinh bị ràng buộc quá nhiều vào những ham muốn bình thường (chân lý về tập); do đó muốn khỏi khổ, chúng sinh phải diệt trừ tận gốc các ham muốn thái quá (chân lý về diệt); để diệt được các ham muốn, chúng sinh phải thực hành đạo (chân lý về đạo). Ăn chay cũng là một trong những phương thức để người đời thực hiện các “chân lý” của Phật giáo.

Trăm năm trước ta còn chưa  gặp

Trăm năm sau biết gặp lại không?

Cuộc đời sắc sắc không không

Thôi thì hãy sống hết lòng với nhau .

      Càng thấy rằng cuộc đời này cần lắm những tấm lòng nhân hậu, vị tha để mỗi người bình tâm bước qua những ham muốn thái quá, mỗi người biết vì mọi người, vì cả chúng sinh, biết tu nhân, tích đức. Ngẫm ra, một cõi cơm chay mà khơi gợi bao điều.

     Hôm nay 20/8, nhằm ngày 1/7 âm lịch, ngày đầu tiên của tháng ăn chay báo hiếu, thay cho những bữa cơm mặn, đông đảo người dân Sài Gòn rủ nhau đi thưởng thức cơm chay.

     Trưa nay, các quán cơm chay đều đông nghịt khách. Mới 11h trưa, nhiều quán đã “cháy” chỗ. Rất đông thực khách chấp nhận xếp hàng mới mua được đồ ăn. Nhiều thực khách là công chức chấp nhận mua hộp đồ chay mang về cơ quan ăn.

     Sáng nay 20/8, lễ hội “Ẩm thực chay mùa báo hiếu” chính thức khai mạc tại Nhà Thiếu nhi thành phố. Buổi sáng khai mạc, hơn 2.000 Phật tử cùng người dân TPHCM đã nô nức tới tham dự.

Lễ hội ẩm thực thu hút hàng ngàn Phật tử và người dân.

     Hòa thượng Thích Đạt Đạo, trưởng ban tổ chức lễ hội, cho biết: “Hàng năm, các nước như Thái Lan, Singapore đều tổ chức lễ hội chay hàng tháng trời thu hút rất đông du khách trong và ngoài nước. Ban tổ chức mong muốn từ nay ngày hội “Ẩm thực chay mùa báo hiếu” sẽ trở thành lễ hội thường niên, giới thiệu nghệ thuật ẩm thực độc đáo của người Việt”.

     Trong Kinh Đại Bát Niết Bàn, Đức Phật dạy nghệ thuật không nhân lớn khổ đau. Nghệ thuật đó có thể được triển khai dưới nhiều góc độ tâm lý:

     Thứ nhất là khoanh vùng cảm xúc khổ đau để lòng hận thù chỉ có mặt trong vùng này thôi. Cách thức đó có thể hình dung giống như nghành y học đưa tiêm chủng vào co thể, tạo ra vùng kháng thể, cô lập hoàn toàn vi trùng độc hại xâm nhập vào.Tương tự, khoang vùng cảm xúc của lòng thù hận lại để nó không lan truyền cho thân bằng quyến thuộc của ta. Nếu để nó truyền, chẳng những mình bị khổ đau mà người khác cũng khổ đau tương tự.Nếu thương thân bằng quyến thuộc và thương bản thân thì trước hết hãy khoanh vùng cảm xúc giận dữ đó lại.

     Khoanh vùng như thế tạo cho ta cảm giác an toàn khi ta chưa đủ sức chuểyn hoá nó bằng cách quán “không có tác giả” thì ít nhất ta vẫn có thể sống được yên ổn. Quán tưởng nhiều về cảnh giới của sự sống bổng dưng ta cảm thấy mình cần có tình thương yêu để thay thế những nỗi khổ đau trong quá khứ.

     Trong quan niệm về tình thương yêu,ta có thể tự an ủi chính mình rằng có lẽ trong một kiếp nào đó mình đã từng tạo ra cảnh ngang tái cho người khác. An ủi như thế giúp cho mình buôn đi nỗi thù hận ở một mức độ nhất định. Tuy nhiên, nếu ai cứ quy hết trách nhiệm vào quá khứ thì người đó sẽ rơi vào chủ nghĩa định mệnh, không phát khởi nổ lực rằng “tôi phải làm lại cuộc đời, tôi phải cách tân, tôi phải thay đổi, tôi phải phấn đấu, tôi phải vươn lên.”Quy trách nhiệm về quá khứ chính là kẻ thù của sự tiến hoá.

     Dù tin vào nhân quả nhưng ta phải xác định rõ những hạt giống đã gieo trồng trong quá khứ.Nó sẽ tồn tại dưới dạng thức năng lực và năng lực này được kích hoạt theo quán tính của thói quen.Quán tính đó có thể chi phối đời sống sinh hoạt, tư tưởng , ý thức của ta khoảng 30% đến 50% là hết. Còn 50% đến 70% còn lại lệ thuộc rất nhiều vào ý thức tư duy, hành động, lời nói, việc làm, cử chỉ và cách thức giao tế ta trong hiện tại.

     Ý thức dược như vậy thì ta không đổ lỗi cho quá khứ. Đỗ lỗi cho quá khứ có thể dẫn đến tình trạng đổ lỗi cho thời cuộc, cho hoàn cảnh, cho bất cứ cái gì mà ta có thể gán ghép. Người như thế sẽ rơi vào tình trạng bế tắc không có lối thoát.

     Hoá giải hận thù là một trong những nhu cầu rất cần thiết.Hãy bình tĩnh để phân tích rõ ràng nguyên nhân chủ quan, khách quan,nguyên nhân cộng nghiệp của một thời đại,một giai đoạn lịch sử hay nỗi bất hạnh chung cho một cộng đồng. Khi thấy được chân tướng của các nguyên nhân rồi thì ta hãy bắt tay làm mới cho cuộc đời mình, hãy tập sống trong trạng thái vô uý. Lúc đó ta sẽ không còn bị chi phối bởi những biến cố đau thương trong đời.

     Nếu bế tắc thuộc bóng tối hãy hướng tâm mình về mặt trời; nếu bế tắc là khổ đau thì hướng tâm mình về hạnh phúc;nếu bế tắc là thù hận thì hãy hướng tâm mình về sự tha thứ;nếu bế tắc là sự ngột ngạt đơn lẽ thì hãy hướng tâm mình về một bầu không gian vô tận. Ở đó ta không hề thấy sự trói buộc ngang trái giao thoa với nhau.

     Cứ để tâm mình vào một hư không rỗng lặng thì hận thù sẽ không có chỗ bám víu. Dù muốn bám víu đi nữa cũng bị rơi vào trạng thái chân không không bị lực hút của trái đất. Lực hút của trái đất trong tình huống này là sự thù hận,là tật đố kỵ, là trạng thái bất an. Bỏ hết tất cả những dây mơ rễ má này, ta sẽ tồn tại trong trạng thái chân không, không còn dính dáng gì những biến cố của cuộc đời. Lúc đó ta sẽ biết tôn trọng chính mình và biết chăm sóc cảm xúc của mình trong bất cứ trường hợp nào. Đây cũng là yếu tố quan trọng để dẫn đến thành côngtrong ứng xử.

     Nếu ta bất hạnh sanh ra một truyền thống văn hoá tương tự Hồi giáo thì ta khó có cơ hội chăm sóc cảm xúc của mình vì ta đã bị tiêm chủng bằng chủ nghĩa cực đoan và khủng bố. Người theo các giáo phái cực đoan có thể được nhồi sọ rằng giết kẻ thù nhiều chừng nào thì sẻ sớm có visa vào thiên đàng chừng đó Lòng si mê cuồng tính này đã làm cho con người dấn thân vào khổ đau, tạo ra sự bế tắc mà họ lại vui mừng hân hoan tình nguyện.

     Quan niệm về Thánh chiến trong Hồi giáo là sai lầm. Không có chiến tranh nào là thánh thiện. Tất cả chiến tranh đều mang lại khổ đau và nạn nhân chính là những người dân vô tội. Dù chiến tranh đó là chánh nghĩa thì đau khổ vẫn luôn có mặt. Nhân chiến tranh lên thành một chân lý tôn giáo đã làm cho rất nhiều người bất hạnh. Nỗi bất hạnh đó kết thành vòng từ trường của thù hận.

     Khi những chiến sĩ qua đời với lòng thù hận thì trong kiếp sau họ lại tiếp tục có những trạng thái tâm lý thù hận. Cứ thế mà kết thành dây mơ rễ má từ kiếp này sang kiếp nọ rất nguy hiểm. Đức Phật dạy nhiều phương pháp quán để tháo gỡ bế tắc đó.

     Ai trong chúng ta cũng có sẵn thói quen yêu thích cảm giác dễ chịu và kháng cự lại những cảm giác khó chịu. Đây cũng là bản năng tự nhiên của con người. Trải qua nhiều thăng trầm lịch sử, con người đã nghiệm ra được đâu là con đường đi tới hạnh phúc chân thật. Trên con đường ấy, kẻ lữ hành đôi khi phải chấp nhận những cảm giác khó chịu, phải đương đầu với những hoàn cảnh khó khăn, tại vì chỉ có cách đó thì những chất liệu tinh anh của con người mới phát tiết ra được. Nói cách khác, một người hạnh phúc không phải là người luôn may mắn, mà ngược lại, đó chính là kẻ có nội lực vững vàng, có khả năng ôm ấp và chuyển hóa mọi đối tượng, mọi hoàn cảnh.

     Cố nhiên do cấu trúc tâm sinh lý mỗi người khác nhau nên bản tính cũng khác nhau, điều này ảnh hưởng nhiều nhất từ di truyền hoặc do môi trường lớn lên. Nhưng phần lớn mọi người đều có khuynh hướng tìm tới sự hưởng thụ, thích được cưng chìu, thích ăn sung mặc sướng, thích là tâm điểm chú ý của kẻ khác, thích được công nhận và khen ngợi ngay từ khi mới bắt đầu trưởng thành. Một đứa bé lớn lên trong hoàn cảnh thuận lợi, muốn gì được nấy, sớm có cơ hội để bộc lộ tài năng, đi từ thành công này đến thắng lợi khác, tuy nhìn đứa bé ấy có một tương lai xán lạn đang mở ra nhưng trong chiều sâu vẫn thiếu một chất liệu cực kỳ quan trọng, đó là khả năng chịu đựng những cảm xúc xấu.

     Bởi đường đời không phải lúc nào cũng bằng phẳng, nếu ta không trang bị cho mình một khả năng có thể đối đầu và ứng phó mọi hoàn cảnh, thì sẽ có lúc ta ngã nhào hoặc rơi tõm vào vực thẳm khổ đau. Và chỉ có những điều bất như ý, những hoàn cảnh trái ngang xảy đến mới giúp cho những phản ứng bảo vệ cái tôi hiện ra, giúp ta tập làm quen với những phiền não trong lòng mình, để hiểu và tự học cách chuyển hóa nó. Trong đời sống, ta đã từng gặp những người có đầy quyền lực, danh tiếng, rất đông người ngưỡng mộ, nhưng họ rất dễ bị tự ái, tổn thương, một chút bất như ý xảy ra cũng có thể làm cho họ cuống cuồng, đau khổ. Đó là một kẻ yếu đuối, chưa biết cách sống và chưa có vốn sống.

     Ta có thể nhận ra nội lực yếu kém của mình ngay từ thuở nhỏ như không thích chơi các môn thể thao hay các công việc có tính chất vận động nhiều đến tay chân, không thích những người bạn có cá tính tức là họ không theo sở thích của mình, không muốn đến những nơi mà người ta không quý mến mình, không thích làm cái gì có tính chất động não hay tốn nhiều công phu, không hứng thú với những môn học khô khan, không muốn đối diện với chính mình khi gặp khó khăn, không ưa những thực phẩm có tính chất bổ dưỡng nhưng lại không hợp khẩu vị, không thích những lời nói cứng cỏi dù đó là những lời góp ý chân tình, cái gì thích là phải có cho bằng được nhưng lại mau nhàm chán, còn vốn sống thì luôn dừng lại ở kinh nghiệm cũ chứ không chịu cập nhật hay khám phá…

     Vì thiếu hiểu biết nên ta lầm tưởng cứ sống thật với bản năng của mình là được. Nhưng đến khi đối đầu với những trận giông bão lớn lao trong đời, ta mới phát hiện ra mình có quá nhiều lỗ hổng trong hiểu biết. Cái này bằng cấp không thể thay thế được. Vậy đó, ta đã bỏ ra hàng chục năm trời để nhồi nhét kiến thức, mục đích cũng chỉ để kiếm được nhiều tiền hay muốn được công nhận và cho đó là sự nghiệp cả đời người, chứ có mấy ai để ý tới việc nuôi dưỡng phẩm chất tâm hồn. Để rồi một lúc nào đó ta sẵn sàng xô ngã sự nghiệp khổ công gầy dựng ấy, thậm chí ta muốn hủy diệt luôn cả mạng sống của mình chỉ trong một cơn cảm xúc không kềm tỏa được. Dường như con người ngày càng bị cuốn vào vòng hưởng thụ bất tận của một xã hội văn minh, nhưng lại trở nên mờ mịt và bất lực với chính mình hơn bao giờ hết. Đây chính là bi kịch lớn nhất của thời đại.

Giảm phẩm chất đời sống

     Có bao giờ ta tự hỏi mình mỗi khi ta muốn dừng lại một cuộc vui để trở về nhịp sống bình thường, muốn tắt ti-vi hay rời internet để đi ngủ sớm, muốn nói cho người kia biết là mình đang rất mệt mỏi nên không thể lắng nghe câu chuyện ấy tiếp tục, muốn nói lời từ chối vì biết nhận công việc này rồi ta sẽ trở nên căng thẳng và đánh mất sự sống của chính mình, muốn đừng trễ hẹn để người kia không than phiền hay coi thường mình nữa, muốn công việc không bị ngâm tới giờ phút cuối rồi mới chịu giải quyết, muốn suy xét tận tường trước khi làm một quyết định… tại sao là một trở ngại quá lớn đối với ta? 

     Ngay cả khi ta biết người kia đang rất sai và cần được nhắc nhở hay soi sáng, nhưng ta lại không thể mở lời. Những buổi trưng cầu ý kiến ta biết mình cần nên đóng góp chút kinh nghiệm thành công, nhưng lại lo sợ không được thính chúng ủng hộ. Mỗi khi ta muốn bộc lộ tình cảm hay chia sẻ cho người kia biết những thao thức của mình, nhưng thường dễ bị khựng lại khi thấy bên kia đang hờ hững. Đến khi người kia muốn mời ta ngồi xuống để chất vấn về những vụng về lầm lỡ của ta vừa qua, thì ta luôn tìm cách tránh né hay phản ứng quyết liệt. Nói chuyện với người ngoài thì lúc nào ta cũng cảm thấy thoải mái và muốn kéo dài câu chuyện, nhưng về lại gia đình thì ta cứ như một tảng băng. 

     Tất cả những phản ứng đó ta thường nghĩ là bản năng tự vệ của con người, mỗi người một kiểu sống, nhưng kỳ thực đó là những nút thắt tâm lý rất nguy hại, làm phẩm chất đời sống của chính bản thân ta hay những liên hệ chung quanh ta bị suy giảm rất nhiều. Tên gọi của nó là “nghiện cảm xúc”, hay nói bằng một thái độ phê phán thì đó là tính cách của một kẻ yếu đuối. Dường như đời sống của ta là một chuỗi cảm xúc chập chùng buồn-vui, yêu-ghét, khó chịu-hài lòng, sung sướng-khổ đau, chứ ta chưa bao giờ để cho tâm ý của mình được nghỉ ngơi một cách trọn vẹn. Tâm ý ta chưa từng được thảnh thơi để quan sát vào bất kỳ đối tượng nào cũng không thành kiến, để chiêm nghiệm những chân lý của cuộc sống, để phát triển những phẩm chất quý giá trong tâm hồn.

     Ta nên nhớ bản chất chân thật của hạnh phúc là phải có chất liệu của sự bình an, một trạng thái tâm lý không bị ràng buộc bởi bất kỳ đối tượng dao động nào ở bên ngoài. Hạnh phúc mà không có bình an thì coi chừng đó chỉ là một cơn cảm xúc thỏa mãn trong nhất thời, nó đến và đi vội vàng như một cơn gió lốc để lại sự xáo trộn và ngổn ngang trong tâm hồn như một chuyến tàu đêm. Nghĩa là chỉ khi nào ta vượt khỏi sự khống chế của những cơn nghiện cảm xúc, sử dụng nó một cách linh hoạt và tự tại, thì ta mới thiết lập được một đời sống vững vàng và đem lại hạnh phúc thật sự cho kẻ khác.

Từ nương tựa đến hệ lụy

     Có một cậu bé mù đến nhà người bạn chơi, do mải mê trò chuyện nên cậu ta không hay trời đã tối. Người bạn mới thúc giục cậu bé nên về sớm và trao cho cậu một cây đèn.  Cậu bé mù tức cười quá, vì đối với cậu ban ngày và ban đêm có khác gì nhau đâu, không hiểu người bạn đưa cây đèn cho mình để làm gì. Người bạn liền giải thích “Anh cầm cây đèn này đi, người ta thấy anh người ta sẽ tránh”. Nghe có lý, cậu bé hoan hỷ cầm cây đèn ra về. Trên đường về, cậu bé cứ đưa cây đèn lên và lủi thẳng về phía trước, vì cậu nghĩ hôm nay chắc ai cũng sẽ tránh mình cả, cây đèn sẽ đưa mình về tới nhà an toàn. Được một đoạn đường, bỗng dưng có một người đâm sầm vào cậu và cả hai đều ngã nhào. Bực quá, cậu hét to: “Bộ không thấy cây đèn của tôi sao mà không chịu tránh vậy?”. Người kia cười lớn: “Cây đèn của anh đã tắt lâu rồi, anh mù ơi”.

      Tự thân của cậu bé có thể đi đường vào ban đêm theo thói quen đã rèn luyện của mình, nhưng từ khi được trao cây đèn thì cậu lại đánh mất chính mình, đem cả sinh mệnh của mình phó thác cho cây đèn mà thực tế chưa hề thấy được chân tướng của nó. Cây đèn là vật ngoài thân, bản chất của nó là luôn thay đổi, nó có thể hết dầu hoặc bị gió thổi tắt bất cứ lúc nào, nhưng vì bị mù nên cậu bé chỉ biết ra nó qua sự giới thiệu hời hợt của kẻ khác. Cậu bé thật tội nghiệp khi cứ đinh ninh là cây đèn sẽ mãi soi sáng cho mình trên suốt lối về, kết quả là cậu đã ngã một cú đau điếng mà vẫn không rõ nguyên do nên cứ đổ thừa và trách giận kẻ khác. 

      Ai trong chúng ta cũng có những cây đèn, nhưng thái độ cầm đèn của mỗi người khác nhau. Có người sử dụng nó như một sự hỗ trợ để thăng hoa phẩm chất đời sống, nhưng có kẻ lại bị kẹt vào cây đèn và trở thành kẻ hệ lụy. Ngay từ vạch xuất phát, có thể ta cũng ý thức được tiền bạc, quyền lực hay tình cảm chỉ là tiện nghi của đời sống, nghĩa là nó sẽ làm cho cuộc sống của ta thêm hương vị và trôi chảy. Không ngờ đi được một đoạn đường không xa, ta bỗng phát hiện ra sự nương tựa trong ta đã biến thành thái độ hệ lụy mất rồi. Vì vậy khi những cây đèn của ta bị chao đảo hay vụt tắt thì cuộc đời ta dường như cũng bị chao đảo và muốn tắt lịm theo, ta không còn gì để sống cả. 

     Đó cũng là lý do tại sao hiện nay số lượng người tự tử cứ tiếp tục gia tăng, mà phần lớn là những người trẻ, rất thành đạt, rất nổi tiếng, hay ở những quốc gia văn minh cường thịnh. Có thể họ không muốn rời xa cõi đời này nhưng họ đã không còn lối thoát, hoặc cũng có thể họ cho rằng con người và xã hội này quá tồi tệ nên họ phải đi tìm một thế giới khác hấp dẫn hơn. Nhưng dẫu sao để tìm tới cái chết thì đó vẫn là một quyết định rất khó khăn, rất đau khổ, họ gần như không còn sự lựa chọn nào tốt hơn để giải quyết vấn đề, mà thực chất chính là giải quyết cơn cảm xúc xấu trong họ đang bùng vỡ. Đây là kết quả của đời sống vùi mình vào những cơn cảm xúc đến mức nghiện ngập, để rồi một hôm cây đèn mang tới cảm xúc kia vụt tắt thì cuộc đời họ bỗng trở thành đen tối đến hoang vu.

     Ta hãy nhìn vào cách sống của mình để biết mình có đang hệ lụy vào những cây đèn không? Hãy tưởng tượng cây đèn kia nếu không tồn tại nữa thì ta sẽ ra sao? Và nếu gan dạ thì ta hãy thử tách lìa một thời gian những cây đèn nào mà ta biết rằng mình đang có khuynh hướng vướng kẹt vào nó để xem nội lực của mình còn được bao nhiêu.  Nếu tệ, ta vẫn còn kịp để trở về chăm sóc đời sống tinh thần của mình, vẫn còn kịp để không bị những cây đèn hấp dẫn kia đưa mình vào vũng lầy tăm tối. Nếu thấy khó, ta nên bắt đầu từ những cây đèn nhỏ nhất, tập buông xả những điều kiện tiện nghi dư thừa dù là vật chất hay tình cảm, để thần lực của ta không còn những chỗ tiêu tốn mà chấp nhận quay về.

     Mỗi khi phát sinh ý niệm muốn tìm kiếm thêm những cây đèn thì ta hãy tự nhắc nhở mình là có thật sự cần thiết không, mình đã có những cây đèn này chưa, ta có tin rằng khi cầm cây đèn này thì cuộc đời mình sẽ tỏa sáng hơn hay sẽ đưa tới sự ràng buộc? Bằng tâm trạng cô đơn lạc lõng hay tham đắm mà ta quyết định chọn cây đèn ấy tức là ta đã đem cuộc đời của mình ra để làm một chuyến phiêu lưu mạo hiểm rồi. Cho nên vượt qua được bản năng, chiến thắng được những bóng ma trong lòng, biết điều tiết cảm xúc một cách hợp lý thì kẻ ấy có bản lĩnh đi vào cuộc đời đầy biến động này một cách bất động.

     Thương thay những kẻ vì muốn đem đến cho đời những tuyệt phẩm mà vô tình nuôi lớn những cảm xúc lừng lẫy trong chính mình. Họ đã chấp nhận kiếp tơ tằm vì không thể cưỡng lại niềm đam mê cháy bỏng, nhưng lại cứ lầm tưởng rằng đó là số phận hay vì thương quá cuộc đời này. Nhạc sĩ Trịnh Công Sơn đã từng ru mình trong ngậm ngùi  “Tim nào có bình yên, ta rêu rao đời mình, xin người hãy gọi tên”. Có những lúc con tim lý trí phải đứng lặng câm chào thua những giọt máu cuồng điên, khiến tôi lại đem cuộc đời mình ra rao bán, thì xin những người bạn hãy gọi đúng tên tôi để tôi được thức tỉnh. Ôi, con tim xanh xao gầy guộc từ thuở ấy, ta đã chịu dừng lại để mở ra một chân trời bình yên hay vẫn khôn nguôi cuộc rong ruổi tội tình, chứ cuộc đời nào khẩn thiết gọi tên!

      Quay về hướng mặt trời

Cắm rễ vào sự sống

                              Vườn tâm đã hoang tàn

  Thôi bỏ hình bắt bóng.

     Tâm thiền không chỉ chấp nhận sự đổi thay. Thiền rất tán thán những cú thúc bất ngờ lật ngược tình thế. Khi nhịp sống thay đổi thực tại, ta có cơ hội vượt ra khỏi nước chết, xoay mình tiến lên tầm cao hơn.

Thực ra, chúng ta thay đổi từng sát na. Ngoài cái già của cơ thể, mỗi ngày đời sống nội tâm ta còn trải qua hàng nghìn chuyển đổi. Tâm trạng, cảm xúc, dự định, khát vọng, tất cả thoáng biến thoáng hiện trong ta như gió thổi qua cây.

Khi cảm nhận mình đang dự phần vào guồng máy năng động của vô thường, một sự bình yên rất mới mẻ sẽ giúp ta giữ vững đôi chân giữa mọi đảo điên nghiêng ngửa. Ta biết rõ rằng những cái đó cũng sẽ qua thôi.

Như gió thổi qua cây

Tâm thiền thích tính không cố định. Thay vì chống đối, nên tùy thuận. Vững tin vào cái biết bên trong mình, mặc tình mọi sự đến đi.

Buông

Cứ sống, nhìn mọi sự như thị, không gò theo ý muốn của mình. Và để câu trả lời tự đến.
Đừng nương tựa vào đâu cả: Bạn sẽ vững vàng.

Biến chuyển

Biến thiên là quy luật duy nhất của vũ trụ. Có khi chăm bón một khu vườn, nhìn nó lớn rộ xanh tươi, ta thấy tốt hơn hết là hãy để mặc nó.

Mọi sự đều qua

“Mọi sự đều qua” phương châm Thiền. Các pháp thế gian biến thiên cống hiến những viễn cảnh mới. Khi đời tặng một viên thuốc đắng, ta lại buông bỏ dễ dàng hơn những thứ chẳng cần thiết.

Trò chơi đổi chuồng

Tạo hạnh phúc cho mình ư? Không làm được.
Để cho mình được hạnh phúc? Dễ hơn thay nón.
Một dòng sông, vô số suối nhỏ.

Chú tâm sống với hiện tại, bạn sẽ hòa nhập thực tại. Hết lòng với cuộc sống, bạn sẽ hòa nhập cuộc sống. Và cái phong phú của đời sống tuôn chảy vào bạn.

Tha thứ

Quên lãng hiện tại khiến trái tim đông cứng với quá khứ.
Nhiều ý kiến - giải quyết chung
Đơn độc, nghèo nàn, khắc khổ ư? Hãy làm sư và sống kiểu ấy nếu bạn muốn.
Tiện nghi, danh tiếng, giàu sang ư? Tốt, cũng cứ nhận luôn.
Có chúng hay không, tâm thiền chỉ cần cảnh hoàng hôn và một hớp trà là đủ mãn nguyện.
Nhanh lên! Không có gì phải vội.

Nền tảng vững chắc
Bỏ hết đi nào luyện tập, sách vở, nắm bắt.
Cứ đối diện cuộc sống thoải mái, vững chãi như cây du.
Không để lỡ
Người sống ổn định thực sự biết bắt kịp nhịp thay đổi mỗi ngày.

Chùa Thiên Mụ - Huế

       Đặc điểm : Chùa là một trong những kiến trúc tôn giáo cổ nhất và đẹp nhất ở Huế.

      Tên của ngôi chùa bắt nguồn từ một huyền thoại. Chuyện kể rằng, từ xa xưa, dân địa phương đêm đêm thường thấy một bà già mặc áo đỏ, quần lục xuất hiện trên ngọn đồi nơi chùa tọa lạc ngày nay và nói: rồi sẽ có chân chúa đến lập chùa ở đây để tụ khí cho bền long mạch. Khi nói xong, bà biến mất. Sau khi vào trấn Thuận Hoá, chúa Nguyễn Hoàng một lần đi qua, nghe kể chuyện đã cho xây chùa và đặt tên là Thiên Mụ Tự. 

      Năm 1601, chùa được xây dựng. Năm 1665, chúa Nguyễn Phúc Tần cho trùng tu. Năm 1710, chúa Nguyễn Phúc Chu cho đúc quả đại hồng chung cao 2,5m nặng 3.285kg, và năm 1715, chúa lại cho xây dựng tấm bia cao 2,58m đặt trên lưng con rùa bằng cẩm thạch. Vào thời Nguyễn, các vua Gia Long, Minh Mạng, Thiệu Trị, Thành Thái đều cho trùng tu chùa. 

      Tháp Phước Duyên (ban đầu được đặt tên là tháp Từ Nhân) được vua Thiệu Trị cho xây vào năm 1844. Tháp hình bát giác cao 7 tầng (21m).

      Ðiện Ðại Hùng là ngôi chính điện trong chùa, một công trình kiến trúc đồ sộ nguy nga. Trong điện, ngoài những tượng phật bằng đồng sáng chói còn treo một khánh đồng được đúc năm 1677 và một bức hoành phi bằng gỗ sơn son thếp vàng do tự tay chúa Nguyễn Phúc Chu đề tặng năm 1714. Hai bên chùa có nhà trai, nơi các sư tĩnh dưỡng và nhà khách để đón khách đến vãn cảnh chùa. 

      Trước các điện, quanh chùa là các vườn hoa cây cảnh xanh tươi, rực rỡ. Phía sau cùng là vườn thông tĩnh mịch, phong cảnh nên thơ. Chùa bị hư hỏng nặng năm 1943. Từ năm 1945, Hoà thượng Thích Ðôn Hậu đã tổ chức công cuộc đại trùng tu kéo dài hơn 30 năm.

      Ngày nay chùa Thiên Mụ vẫn luôn hấp dẫn và thu hút đông đảo du khách gần xa.

Chùa Một Cột

      Tháng 6, sen bắt đầu nở kéo dài đến giữa tháng 8, hương thơm ngát.

     Hiện nay diện tích trồng sen ở khu vực Hồ Tây không nhiều, chỉ còn lại vài đầm trong khu vực quanh Công viên nước Hồ Tây. Người trồng sen ngoài bán hoa còn mở thêm dịch vụ chèo thuyền hái sen, uống trà thưởng sen tại đầm cho khách có nhu cầu.

Nụ sen mới nhú.

Hoa sen.

Sen mới hái trong đầm.

     Chùa Vĩnh Nghiêm tọa lạc tại số 339, đường Nam Kỳ Khởi Nghĩa, phường 7, quận 3, TP. Hồ Chí Minh.

     Chùa có diện tích xây cất ước lượng hơn 7.000 m2, trước đây là khu sình lầy bên cạnh rạch sông Thị Nghè cũ, nên phải đổ 40.000m3 đất mới được như hiện nay.

     Chùa được khởi công xây dựng vào năm 1964, do kiến trúc sư Nguyễn Bá Lăng vẽ kiểu, kỹ sư Bùi Văn Tố thiết kế và do ban kiến thiết miền Vĩnh Nghiêm điều hành thực hiện. Ðược sự đóng góp công đức của chư tôn Hòa Thượng, chư Thượng tọa, Ðại Ðức Tăng, Ni và quý Phật tử nhất là các vị nguyên quán Bắc Việt sống tại miền Nam, năm 1971, 3 công trình cơ bản đã được hoàn thành:

1/ Phật điện; 2/ Bảo tháp; 3/ cơ sở văn hóa xã hội.

     Hiện nay Hòa Thượng trụ trì tổ đình Vĩnh Nghiêm đang xin phép để xây cất tiếp 2 công trình còn lại:

- Phương trượng đường (Gồm Tổ đường và Tăng đường).

- Khách đường (gồm Thanh trai đường và các nhà phụ thuộc).

     Tổ đình Vĩnh Nghiêm hiện nay không những là nơi chiêm bái cho thiện nam tín nữ Phật tử mà còn là thắng cảnh tham quan của khách du lịch trong cũng như ngoài nước. Ðặc biệt, tổ đình Vĩnh Nghiêm còn là cơ sở của Trường Cơ bản Phật học, Thư viện Phật học Thành Phố Hồ Chí Minh, trú xú của 20 vị Tăng, Ni sinh miền Bắc đang theo học tại Trường Cao cấp Phật học Việt Nam cơ sở 2. Hằng tuần, nơi đây đều có những buổi giảng kinh cũng như thọ Bát quan trai giới để hướng dẫn Phật tử trên con đường tu tập Thánh đạo.

      Chùa lấy tên một tổ đình lớn ở miền Bắc - chùa Vĩnh Nghiêm ở xã Ðức La, tổng Trí Yên, phủ Tạng Giang, tỉnh Bắc Giang (nay là Hà Bắc) - từng là trung tâm truyền bá Phật giáo của Thiền phái Trúc Lâm một Thiền phái mang đậm nét dân tộc Việt Nam, đã tổng hợp những dòng thiền trước đó, đã tổ chức Giáo hội đầu tiên trong lịch sử PGVN, là mô hình Giáo hội đầu tiên cho các tổ chức Giáo hội sau này.

     Chùa Vĩnh Nghiêm Ðức La được kiến lập từ đời vua Lý Thái Tổ (1010- 1028), kiến trúc thuần túy Á Ðông, và đã được trùng tu nhiều lần. Cảnh trí tôn nghiêm, tráng lệ hiện nay là nhờ lần trùng tu cuối cùng, vào năm Thành Thái nguyên niên (1889), do Hòa Thượng Thích Thanh Hanh đảm trách.

     Hằng năm, vào ngày mùng 8-12 Âm Lịch, ngày đức Phật thành đạo, chùa Vĩnh Nghiêm đều tổ chức trọng thể lễ húy nhật Hòa Thượng Thích Thanh Hanh (1838-1936), cố Thiền gia pháp chủ Phật giáo Bắc Việt, được tôn xưng là tổ Vĩnh Nghiêm, vị có công rất lớn trong công cuộc chấn hưng Phật giáo vào những năm đầu thế kỷ 20.
 

    Chùa Huế        

Trước hết, ngôi chùa thường tọa lạc trong một vườn chùa, vườn rừng, dẫn dắt con người phải qua những xóm vắng, len lỏi qua các đồi thông (chùa Từ Hiếu), qua những hàng tre (Trúc Lâm, Trà Am, Hồng Ân, Kim Tiên) hoặc đơn giản chỉ bước lên một số bậc cấp (Từ Đàm, Thiên Mụ, Báo Quốc). Lối vào chùa dẫn đến tam quan ít đồ sộ mà thường thanh thoát, nhẹ nhàng. Cổng chính chỉ dành cho những ngày hội lễ đông đúc, còn hầu hết các chùa vẫn có những lối ngõ bình dị, quen thuộc vừa mang tính dân dã, đồng thời gợi nên ý niệm về nhiều pháp môn. Ngay giữa tam quan là trục chánh đạo dẫn vào tiền đường và chánh điện (thường gọi Đại Hùng Bửu điện, là ngôi nhà rường lớn, điện thờ ở ba gian giữa, hai chái làm phương trượng của sư Trụ trì hay giám tự), ngang qua khuôn sân ngoài của chùa. Sau chánh điện là mảnh sân trong vuông vức trồng hoa, cây cảnh; hai bên hai dãy thiền đường, tăng xá, nhà khách hay nhà chúng, có dạng chữ Môn (một số chùa theo chữ Khẩu). Nối liền với tăng xá là nhà hậu liêu, nhà trai, tịnh trù (nhà bếp). Hai bên và phía sau chùa là vườn chùa, thường trồng cây ăn trái. Ở đây thường xây dựng tháp mộ các tổ, vị trú trì và tăng chúng các đời (mộ táng theo khuôn hình chữ nhật, có bình phong tiền hậu, có nghi môn, phía trước là một bi đình hay mộ chí, giữa khuôn thành là một tháp lục giác hình nóc có 7 - 5 - 3 tầng tùy vào uy vọng của người quá cố). Sau vườn cây ăn trái, có thể là nơi canh tác, trồng hoa màu của chùa. Toàn cảnh chùa Huế cho thấy chất trầm mặc, quá khứ gắn liền với hiện tại, nơi thờ phụng gắn liền nơi sinh hoạt, tu học và cả mộ tháp các vị sư tiền bối.

Trong lịch sử, chùa Huế buổi khai sơn là từ những am tranh đơn sơ dạng nhà rường một gian hai chái và qua các thời kỳ, mới có dáng vẻ như hiện nay, nhất là từ phong trào Chấn hưng Phật giáo hồi đầu thế kỷ XX, nhiều thảo am được mở mang xây dựng bằng vật liệu mới giả gỗ, trở thành một dấu ấn đặc biệt ở chùa Huế. Chùa Huế chịu ảnh hưởng của kiến trúc cung đình lẫn dân gian (như trang trí tứ linh; tiếp thu lối cắt mái hai tầng, tạo dáng cổ lầu thanh thoát, nhẹ nhàng và vẫn có nơi giữ nguyên quy cách cũ với tầng mái liền, sâu và rộng, không tiền đường của mái đình dân gian...). Ngoài những nóc quyết trang trí kỹ, nội thất chùa Huế bình dị, màu sắc không sặc sỡ mà ấm cúng, uy nghiêm.

Trong một không gian vừa có chiều sâu, vừa có chiều cao, nội điện được thiết trí ba gian thờ với từng án trong cao ngoài thấp: án trên cùng gian giữa tôn trí tượng Phật Tam thế (A Di Đà, Thích Ca, Di Lặc); gian tả thiết tượng Quan Thánh, có Quan Thái tử và Châu Đại tướng đứng đầu, kèm thêm tượng gỗ ngựa Xích Thố và thanh long đao; gian hữu tôn trí tượng Thánh Mẫu Thiên Y A Na có ngọc nữ đứng hầu. Cả hai gian tả hữu đều có án tả hữu tòng tự để tôn trí tượng Thập Điện Minh vương, tượng Thập Bát La Hán và hai tượng Hộ pháp. Đây là cách thờ tự truyền thống, thể hiện rõ tính Phật giáo đại chúng và quan niệm Tam giáo đồng nguyên. Mặt sau nội điện, các chùa thường thiết trí án thờ tổ, bao gồm long vị các tổ và tăng chúng quá cố. Ở các chùa còn có án thờ những người có công đức và vong linh được ký thác cho chùa.

Trong cơ cấu hệ thống cơ sở tâm linh hoàn chỉnh của một cộng đồng, không thể tách rời đình, chùa khỏi miếu vũ: miếu thành hoàng, miếu khai canh khai khẩn, miếu Văn Thánh, miếu Võ Thánh (ở cấp độ làng), miếu xóm, miếu cô hồn (cấp độ xóm),... Vị trí tọa lạc của các miếu thành hoàng, khai canh, khai khẩn tùy thuộc vào thần tích truyền lại; còn các miếu của xóm, thường nằm ở vị trí uy nghiêm, đầu hoặc cuối xóm. Quy mô của miếu tùy thuộc vào vị thế của làng, của xóm, có khi chỉ là một bệ đá đặt bát hương, có nơi được xây cất một gian hai chái và cả nhà rường ba gian hai chái, như miếu thành hoàng làng Thế Lại (nằm trên đường Bạch Đằng, thuộc phường Phú Hiệp) là nơi thờ thần khai canh Hồ Đại Tướng quân và các vị tiền hiền khai khẩn, miếu của làng có quy mô lớn với dạng nhà rường ba gian hai chái, 36 cột; nội thất ba gian giữa đặt kín các khám thờ, án thờ, kiệu, lỗ bộ... Nghi lễ cúng tế ở các miếu thường theo lệ tế của làng là Xuân Thu nhị kỳ, tảo mộ.

Ngoài ra, ở Huế còn có hệ thống miếu vũ của kinh đô xưa như đàn Nam Giao (tế trời), đàn Xã Tắc (tế thần Lúa, thần Đất), Văn Miếu (thờ Khổng Tử và ghi danh bia đá các vị tiến sỹ), Võ Miếu, Triệu Miếu (thờ thân phụ chúa Tiên là Nguyễn Kim), Thái Miếu (thờ các chúa Nguyễn), Thế Miếu (thờ các vua Nguyễn), điện Hòn Chén (thờ Thánh Mẫu Thiên Y A Na)...

Hệ thống đình, chùa, miếu vũ phong phú cả về quy mô, loại hình kiến trúc lẫn ý nghĩa thể hiện, phản ánh sinh động đời sống tinh thần nhiều mặt, đậm tính nhân văn của người dân nơi đây.